‘Wanneer gaan we met de behandeling beginnen?’ vraagt hij tegen het einde van onze vijfde behandelafspraak. 

Ik schiet in de lach, omdat ik denk dat hij een grapje maakt. In gedachten spoel ik terug naar onze afgelopen afspraken. Het samen opstellen van het behandelplan. De tekeningen op het whiteboard. De schema’s. De uitleg over patronen en gewoontes. De suggesties om dingen in kleine stappen anders aan te pakken. De oefeningen. 

In die luttele seconden film van wat ik dacht dat de behandeling was, zie ik ineens scherp: hij heeft er niets mee gedaan. Ík ben met de behandeling begonnen, hij niet.

Terwijl dit bij mij indaalt, kijkt hij me verbaasd en afwachtend aan. Ik draai de dop op de whiteboardstift en ga zitten. 

‘Dat weet ik niet,’ zeg ik. ‘Wanneer zou jij willen beginnen?’ 

Er volgt een lange stilte waarin we elkaar vragend aankijken. 

‘Zullen we het even openhouden of en wanneer je een nieuwe afspraak wilt plannen?’, doorbreek ik uiteindelijk de stilte. 

De schrik springt in zijn ogen. 

‘Ik kan niet zonder behandeling,’ stamelt hij. Ik kijk en wijs uitnodigend naar het bord, waar nog een suggestie voor verandering te vinden is: ‘Dan is dit misschien een goed moment om met de behandeling te beginnen?’ 

Op weg naar huis moet ik denken aan een andere cliënt die ooit over een mogelijke behandeling zei: ‘Baat het niet, dan schaadt het niet.’ Vrienden hadden haar aangeraden eens met een psycholoog te praten. Ze wist niet goed wat ze ervan moest verwachten. 

Een wens of doel voor de behandeling was bij haar niet boven tafel te krijgen. ‘Ik laat het gewoon over me heen komen,’ zei ze tijdens de intake. 

Ik vertelde haar dat ik met die insteek wel eens naar een acupuncturist ben geweest. Dat lijkt me bij uitstek een setting waar je zelf niet al te veel moet (willen) bewegen. Laat die naalden maar gewoon in je huid prikken en kijk wat er gebeurt. 

Wilde ze dat ik allerlei psychologische interventies op haar ging afvuren? EMDR? Mindfulness? Schematherapie? Zij wist het niet. Ik wist het ook niet. We hebben het voorlopig bij dat ene gesprek gelaten.  

‘Wanneer gaan we beginnen?’ Ik vond het eerst een grappige vraag. Inmiddels denk ik dat het misschien wel één van de belangrijkste vragen is voor een psychologische behandeling. 

Inmiddels stel ik hem zelf geregeld: ‘Wanneer wil jíj beginnen?’ 

En soms blijft het dan even stil.